Je negeert de persoon die een racisisch getinte uitlating had niet maar je stelt je open en actief luisterend op.

 

Zorg dat je weet wat de persoon met zijn uitspraak bedoelt en wat zijn achterliggende motivatie is. Hierbij maken we onderscheid tussen een negatieve ervaring, stereotype, vooroordeel, veralgemening en racisme. Voordat een uitspraak of gedachte racistisch is, wordt vaak eerst een weg van typering afgelegd.

 

Racisme kan zich verbaal manifesteren maar evengoed non-verbaal. Toch kunnen ze even hard aankomen bij diegene tegen wie ze gericht zijn. Zo kunnen bepaalde grapjes racistisch getint zijn en ook zo geïnterpreteerd worden. Maar ook wanneer zonder veel opmerkingen iemand consequent wordt uitgesloten uit de groep of de activiteiten kan er sprake zijn van racisme.

 

Wat de één als grapje vertelt, kan door iemand anders helemaal anders geïnterpreteerd worden. Het hangt vaak af van hoe iets persoonlijk wordt opgevat. Als met ‘grapjes’ iemands persoonlijke grens van wat aanvaardbaar is overschreden wordt, dan is men te ver gegaan. Wanneer iemand aangeeft niet met de ‘grapjes’ te kunnen lachen, is het tijd om er mee op te houden. Smaken verschillen, ook inzake humor.

 

Racistische uitingen kunnen uit eigen problemen of frustraties ontstaan. Eigen kwaadheid en machteloosheid worden dan afgereageerd op een zondebok. Probeer er achter te komen waar het werkelijke probleem zit. Bevestig zijn of haar verontwaardiging, maar probeer hierbij samen de oorzaak te duiden en een oplossing te zoeken.

 

In plaats van in te gaan op de uitspraak zelf, neem je een analoog voorbeeld – zo mogelijk uit je eigen leefwereld – waardoor de persoon gestimuleerd wordt in de huid van die andere  te kruipen. Hierdoor kan hij misschien meer afstand van zijn eigen standpunt nemen en die relativeren.

 

Dit is met argumenten ingaan op de opmerking. Bepaalde situaties kan je uitleggen of verklaren door onjuiste opmerkingen duidelijk te maken en drogredenen te doorprikken. Met het doorvragen naar achtergronden leg je de oorzaak van het probleem bij degene die de opmerking maakt. Het is bijvoorbeeld niet iemand anders of een andere groep mensen hun oorzaak dat er minder werk is. Andere leden in je groep zien dat er aandacht wordt geschonken aan het gedrag. Je gaat immers serieus in op de opmerking, vraagt om uitleg en toont tegenstrijdigheden aan.

 

Deze methode heeft ook beperkingen. Jongeren die mondeling niet al te vaardig zijn, kunnen zich door zo’n ‘feitendiscussie’ snel ingepakt voelen door zo’n ‘intellectueel’. Ten tweede spelen niet alleen feiten maar ook emoties een grote rol bij vooroordelen. Let ten slotte op voor een welles-nietes discussie. Een discussie is vooral bruikbaar als je in een vertrouwensrelatie staat tot de betreffende persoon.

 

Je bent niet altijd in staat om te reageren, maar wil wel laten weten dat je het niet eens bent met de opmerking. Neem dan openlijk afstand van de situatie en geef aan de discussie daarover op dat moment niet te willen aangaan. Je kan ook op de visie van je vereniging wijzen. Daarin staat vaak dat er geen plaats is voor racisme of discriminatie.

 

Je kan andere jongeren of organisaties met een verdraagzame, open visie aan het woord laten. Zij spreken vaak vanuit eigen positieve ervaringen en kunnen argumenten gebruiken die jongeren raken. Hierbij denken we bijvoorbeeld aan medewerkers van 11.11.11., Oxfam, KifKif, School Zonder Racisme, De 8, enzovoort.

 

Gezien vooroordelen ook een affectieve component bevatten, zijn positieve ervaringen zeer belangrijk. Nieuwe contacten zijn hierbij noodzakelijk. Let wel op! Nieuwe contacten moeten doordacht gebeuren. Niet ieder contact zal vooroordelen ontkrachten of antipathie en angst wegnemen.

 

Zorg er voor dat als je bijvoorbeeld een voetbalmatch als contactactiviteit organiseert met de plaatselijke Marokkaanse jongeren, dat je indien mogelijk de ploegen mengt. Competitie tegen elkaar is steeds een risicovolle onderneming.