Ik ben Dominique van In Petto. Jeugdwerknet heeft mij de gelegenheid gegeven om de komende weken een aantal opvallende resultaten van het onderzoeksrapport Connected te bespreken. Het volledige rapport kun je vanaf 19 oktober gratis downloaden op www.inpetto-jeugddienst.be

Wat is er mis met een gezond wantrouwen?

De helft van de jongeren heeft geen vertrouwen in anderen. Dat is het eerste opzienbarende resultaat van het onderzoek Connected dat wij, In Petto, uitvoerden onder 1761 jongeren. Op de vraag “Vind je dat mensen over het algemeen te vertrouwen zijn?” antwoordde 49,5% negatief.

ASO’ers en TSO’ers vertrouwen gemakkelijker dan jongeren die BSO, BUSO of KSO volgen. Jongeren uit die eerste twee groepen staan vaak sterker in hun schoenen en hebben meer zelfvertrouwen op. Het aloude recept om vol overtuiging en durf de wijde wereld in te trekken. Hetzelfde geldt voor de jongeren die uit een stabiel gezin komen. Opgegroeid door beide ouders die ook nog onder één dak wonen levert je meer vertrouwen. Gescheiden ouders is al moeilijker. En als je alleen woont of in een instelling zit zakt het vertrouwen nog verder weg.

Cultuur van wantrouwen?

Voor het onderzoek hebben we een panel aangetrokken van honderd jongeren. Wat zeggen zij over dat wantrouwen?

“Die cijfers van dat de helft niet vertrouwt, dat vind ik heel normaal. Niet iedereen is te vertrouwen. Maar ook niet iedereen kan mij vertrouwen.”

“Zijn mensen te vertrouwen? Dat weet ik eigenlijk niet? Aan sommige mensen kun je van alles zeggen. Maar menselijk egoïsme komt snel naar boven en dan zijn mensen toch vaker minder te vertrouwen. Als je moet kiezen tussen die andere persoon en of voor jezelf, dan kies je toch sneller voor jezelf.”

Waar komt het wantrouwen vandaan? De vingers wijzen al snel naar de media. Volgens het jongerenpanel zaaien zij angst en paniek onder de bevolking door de impact van ‘afschrikwekkende monsters’ als Marc Dutroux en Ronald Janssen uit te vergroten. Er dreigt een cultuur te ontstaan waarbij ouders hun kinderen indoctrineren door te zeggen dat niemand te vertrouwen is.

Is het een ziekte van deze tijd? Hoe bouwen we een samenleving, een gemeenschap, immers op zonder een gezonde dosis vertrouwen in elkaar? Lise Lenaerts (20 jaar) zegt daarop: “In een ideale wereld kun je alles en iedereen vertrouwen. In die wereld leven we niet. Punt. Maar dat je wantrouwt wil niet zeggen dat je asociaal bent. Het is realistisch, niet negatief.”

Jongeren leven bewuster

Of de woorden van Lise anders uitgedrukt: de wereld verandert. Jongeren van tegenwoordig leven bewuster in een wereld die steeds zijn grenzen overschrijdt. Door een overvloed aan informatie weten zij beter wat zich achter de horizon afspeelt en welke gevaren hun kant op komen sluipen. Vanuit hun perspectief klinkt het eerder dat oudere generaties naïef zijn. Daarom is hun oplettendheid, zeker in deze ingewikkelde maatschappij, iets wat we kunnen stimuleren. Geef ze alle informatie zonder restricties en morele connotatie en laat ze zelf filteren wat ze denken nodig te hebben.

Dominique Verschuren