BLOG
Video als emancipatorisch wapen
Multimedia en minderheden
Verhalen.
Deze maand staat in het teken van (straffe) verhalen. Examentijd is voor docenten leestijd, thesistijd, verhalentijd en op de sociale academie lijken verhalen de theorie naar de achtergrond te verschuiven. Die theorievorming, die o zo belangrijk was toen ik student was... verdrongen door verhaaltjes... de oude professoren roepen om hulp. Niets is echter minder nodig, zo zal blijken.
Zojuist las ik een eindwerk. Over verhalen maken, wel te verstaan. Een eindwerk is de kroon op drie jaar studiewerk en toont dat de student zich inwerkte in een relevant, actueel en maatschappelijke thema. Voor velen is dit het enige boek dat zij in hun leven schrijven. Zo nu en dan steekt er een pareltje tussen.
Engagement van een student
Een werk waar ik mijn vingers bij af lik, is van Preben Verledens. Na een stage bij Victoria Deluxe ontpopt deze student zich tot een geëngageerd schrijver. De titel van zijn eindwerk is weinig kleurrijk, de ondertitel daarentegen is des te spannender: Autonome beeldvorming. Video als emancipatorisch wapen. De laatste klinkt in strijdlustig en dat blijkt uit de tekst. Preben is niet verlegen om partij te kiezen en durft "stellen dat er zich een verharding van het maatschappelijk klimaat voordoet dat nefast is voor de ontplooiing van mensen uit de onderste lagen van de maatschappij” schrijft hij.
De zin die ik niet beter zou kunnen formuleren, verwijst naar de teloorgang van de structurele analyse en het overbeklemtonen van het individueel schuldmodel. Zo wordt werkloosheid niet langer geanalyseerd als een structureel tekort aan arbeidsplaatsen maar als een opleidingsgebrek of een gepsychologiseerde werkonwilligheid van individuen. Zo ook verhoogt het welzijnswerk de drempel ten aanzien van de hulpvrager: alleen wie gemotiveerd is, aan een zorgprofiel beantwoordt of voldoende passief is, krijgt ondersteuning.
Demarginaliseren
Als kritisch welzijnswerker citeert Preben een cultureel centrum in Marche-en Famenne (uit een verslag van de KB stichting dat haar actualiteitswaarde niet verloor) dat de allerarmsten bereikt.
- “Veel sociale werkers houden er een stereotiepe beeldvorming op na: ze zijn zo geconditioneerd door het kader waarin ze werken, dat ze automatisch en a priori iedereen die aan hun deur klopt als een probleemgeval beschouwen. Natuurlijk moeten er sociale diensten zijn die zich bezighouden met dringende en specifieke moeilijkheden. Maar veel meer nog is er behoefte aan culturele en sociale werkers, die op alle mogelijke terreinen aanwezig zijn en die aangesproken kunnen worden zonder dat men het leven van de armen gaat problematiseren. Wij willen door onze manier van werken vooral demarginaliseren door mensen te lichten uit de categorie ‘dienst voor mensen met problemen.”
Minderheden, maatschappelijk kwetsbaren, uitgestotenen of armen belanden in een positie die hun identiteit reduceert tot hun geslacht, hun afkomst, hun functiebeperking, hun seksuele voorkeur... en worden zo monddood gemaakt. Of, met Freire, de cultuur van het zwijgen is het gevolg van de socialisatie in een situatie. Als maatschappelijk kwetsbaren zich onbruik voelen, is dat omdat hulpverleners denken en schrijven voor hen en door de negatieve beeldvorming schikt men zich naar dit beeld. Hun leven wordt niet gedocumenteerd maar weggedrukt in een cultuur van stilte.
Ontsnap aan de stiltecultuur
Een mogelijkheid om hieruit te ontsnappen is hen aan te spreken in wat ze kunnen en wie ze zijn. Doel is het ombuigen van het negatieve zelfbeeld, het wantrouwen en de machteloosheid door de participanten verhalen te laten vertellen met een boodschap. De identiteitsvorming die hieruit volgt, situeert zich in de uitdrukking en de erkenning van de meervoudige en narratieve, de individuele en de sociale identiteit van elk individu. Het resultaat is een biografie die zich niet beperkt tot de eigen identiteit, maar ook van de leefwereld van die identiteit en er samenhang in toont.
Het delen van de ‘eigen’ verhalen bevordert de dialoog tussen groepen en de integratie en doorprikt de stereotype beeldvorming die vaak opduikt in de klassieke media. De participanten tonen net als kunstenaars gevoelens, gedachten en een visie via een creatief medium. Het artistieke proces geeft hen een stem en zet nieuwe media in tegenover de stereotype mediale beeldvorming van minderheden. Het lijkt hard op volkscommunicatie, het maken van kritische documentaires, wijktelevisie, digital storytelling of burgermedia. Preben bakent het terrein goed af: eigen is dat de aanpak meer tijd vraagt en diepgaander is.
Stereotyp
Sterk is dat Preben het ervaringsresultaat van de deelnemers toont. “The only permanent thing in the World, is change, and I really believe that this work can change things. It gives us the resource” getuigt een deelnemer aan een atelier optimistisch. Een ander is pragmatischer: “Het is een ervaring waar we later de vruchten kunnen van plukken… Ik vind het heel interessant om te filmen en om een filmpje te kunnen monteren. Ik vind montage iets magisch.” Mijn favoriete citaat is de reflectie van een Aziatische vrouw.
- “Er was een scène in MIJN huis, waar ik MIJN spullen aan het poetsen. Ik deed de vaat.. Omdat ik Aziatische ben, ik zie er Aziatisch uit, kreeg ik wanneer ik de beelden toonde aan anderen van het project, een opmerking dat ik mezelf stereotiep in beeld bracht: iemand uit Azië die hier in België komt poetsen, een poetsvrouw dus. Ik dacht er eigenlijk zelf nooit zo over. Het is dus iemands perceptie voer mij, terwijl ik er zelf anders over dacht. Mijn bedoeling was om mezelf te tonen in mijn huis, en te benadrukken: ik ben een net iemand.”
Uiteraard zijn er aan deze werkwijze een aantal valkuilen verbonden. Verledens situeert ze mooi. Het eindwerk is degelijk gedocumenteerd, met de juiste citaten en met plezante en frisse verwijzingen naar Jürgen Habermas, H.G. Wells, de Zapatisten, we krijgen een documentaire over Chiapas, een verwijzing naar www.witness.org die internet gebruikt om te empoweren en de bekende BBC-burgerbijdrages op www.bbc.co.uk/videonation en www.bbcs.co.uk/whereilive, http://tv.greenpeaceweb.org en www.indymedia.org. Het KBS-rapport dat Preben citeert vind je op http://www.armoedebestrijding.be/publications/AVA95.pdf, maar dé reportage die erg veel verduidelijkt vind je hier.
---
VERLEDENS P. Autonome beeldvorming. Video als emancipatorisch wapen. Katho, departement Ipsoc, Kortrijk, 2009, 68 p. Te ontlenen in de schoolbibliotheek.
Meer blogs...
19/04/10 Op weg naar onze bestemming
23/12/11
Aan de slag met HTML5 en CSS3
21/12/11
Slotbeschouwingen
08/12/11
Turn your back on Canada!
05/12/11
Lang leve het Kyotoprotocol!
23/12/11
Aan de slag met HTML5 en CSS3
05/02/08
Gameverslaving op VARA
Nieuwe reactie inzenden