Rung is een project voor jongeren die weggelopen zijn of die overwegen weg te lopen. Onze jongeren zijn tussen de 12 en de 18 jaar oud én hebben ofwel een dossier bij het Comité voor Bijzondere JeugdZorg ofwel een dossier bij de Sociale Dienst van de JeugdRechtBank. Ze zijn afkomstig uit Gent-Eeklo. In ons Rung-huis bieden we hen individueel maximum vier dagen en vier nachten begeleiding en opvang aan. Zowel voor onze avondbesteding als voor onze nachtopvang zijn we op zoek naar vrijwillig-st-ers. Voorwaarde: Een hart voor jongeren hebben!

Het Rungproject biedt sedert okt. 2005 in de regio Gent-Eeklo herstelgerichte hulp aan jongeren in een problematische opvoedingssituatie die weglopen (overwegen) en hun omgeving. Het wil een antwoord bieden op twee realiteiten. Weglopen is een duidelijk signaal van de jongere, enerzijds. Weglopen is vaak een negatieve spiraal, met veel risico's, anderzijds. Het aanbod vertaalt zich in een laagdrempelig contactpunt, tijdelijke elementaire hulp (bed, bad, brood), en een neutrale ondersteuning en bemiddeling voor de omgeving & jongere. 'Rung' is de Engelstalige term voor de sport van een ladder. Het wil voor jongere en omgeving een tijdelijke adempauze betekenen, om nadien eerste laddertreden naar boven te nemen. Het Rungproject is een initiatief van het samenwerkingsverband Gents Regionaal Overleg Bijzondere Jeugdbijstand (GROB).

Weglopen vraagt een integraal antwoordHet Rungproject is een nieuw initiatief dat herstelgerichte hulp biedt aan jongeren in de bijzondere jeugdbijstand die weglopen (overwegen) en hun omgeving. Het wil een antwoord bieden op twee realiteiten. Weglopen is een duidelijk signaal van de jongere, enerzijds. Weglopen is vaak een negatieve spiraal, met veel risico’s, anderzijds. Het aanbod vertaalt zich in een laagdrempelig contactpunt, tijdelijke elementaire hulp (bed, bad, brood), en een neutrale ondersteuning en bemiddeling voor de omgeving & jongere. ‘Rung’ is de Engelstalige term voor de sport van een ladder. Het wil voor jongere en omgeving een tijdelijke adempauze betekenen, om nadien eerste laddertreden naar boven te nemen. SitueringRung is een project van 7 Gentse voorzieningen en projecten Bijzondere Jeugdbijstand, verenigd in het Gents Regionaal Overleg Bijzondere Jeugdbijstand (GROB). De voorbereiding van het initiatief gebeurde met middelen van het project “Welcome Back” van de Koning Boudewijnstichting. Het Rungproject biedt sedert oktober 2005 concrete hulp. Rung richt zich tot jongeren van 12 tot 18 jaar die zich in een problematische opvoedingssituatie bevinden (POS), en/of mogelijks een als misdaad omschreven feit hebben gepleegd (MOF). Het Comité Bijzondere Jeugdzorg of de Sociale Dienst van de Jeugdrechtbank is dus steeds betrokken. Het project beperkt zijn werking tot het gerechtelijke arrondissement Gent-Eeklo. Belangrijke (wegloop)partners in de regio denken sedert de opstart mee aan het wegloopvraagstuk. Aan dit intersectoraal overleg nemen o.a. deel: voorzieningen BJB, Comité Bijzondere Jeugdzorg, regioverantwoordelijke BJB, Sociale Dienst Jeugdrechtbank, netwerk crisisjeugdhulpverlening (Integrale Jeugdhulp), politie, parket en Jongerenadviescentrum. De ruimte is te krap om alle afzonderlijke gesprekken op te sommen die bijdragen tot wat Rung is en hoe Rung te werk gaat. De inspraak van jongeren en ouders met hulpverleningservaring neemt hier een belangrijke plaats in.Een signaal Jongeren die van huis (‘gezinsweglopen’) of een instelling (‘tehuisweglopen’) weglopen geven een krachtig signaal. De motieven en oorzaken zijn steeds verschillend en uiteenlopend. De aanloop en de situatie zijn dat ook. Een valkuil schuilt om de hoek. Wegloopgedrag is duidelijk en concreet. De benadering vraagt weliswaar een meerzijdige aanpak. Wegloopgedrag mag niet geïsoleerd benaderd worden.Aan de basis van weglopen schuilt vaak een communicatieprobleem. Een jongere kan de intentie van een ouder of een hulpverlener op een andere wijze ervaren dan deze is bedoeld. De situatie kan hierdoor erg scheefgroeien. Communiceren lijkt dan zijn waarde te hebben verloren. De verschillen of breuken kunnen grote afmetingen aannemen, waardoor hun gemeenschappelijkheid, dat wat hen samenhoudt, als erg gering wordt ervaren. De reacties in wegloopsituaties illustreren dit verschil tussen intentie (zo bedoeld) en beleving (hoe de boodschap wordt ervaren). Ouders ervaren weglopen vaak als een kwetsing. Ze voelen zich aangetast in hun rol van opvoeder, terwijl de zoon of dochter misschien ‘enkel’ een duidelijk signaal wou geven omtrent een specifiek probleem. Het is tevens het verhaal van een opgroeiende jongere. De jongere ontwikkelt een eigen identiteit en steunt hiervoor op zijn of haar nabije omgeving. Het is een fase waarin zelfstandigheid wordt opgebouwd. Men leert omgaan met het evenwicht ‘wat mag’ en ‘wat kan’. Weglopen wijst soms op een chronisch gevoel van de jongere. Het gevoel zich niet op zijn plaats te voelen (in het gezin, in een voorziening). Het gevoel van fout behandeld te worden. Gezinsproblemen zorgen er mogelijks voor dat de jongere op residentiële hulpverlening is aangewezen. De jongere ervaart de beperkingen in zijn vrijheid dan soms als onrechtvaardig. In ‘tehuisweglopen’ is dit sterk aanwezig. In wegloopsituaties vormt het evenwicht van vrijheid en beperkingen vaak de spreekwoordelijke druppel. Weglopen hoeft niet steeds vanuit een negatieve hoek te worden belicht. Soms is dit een strategie of oplossingbenadering van een jongere die zich in een onhoudbare situatie bevindt. Weglopen is soms een appél van de jongere aan de omgeving. Een krachtig signaal dat er iets moet wijzigen. Weglopen wekt heel snel ongerustheid op, waardoor men de mogelijke positieve zijde van deze handeling niet ziet.Met risico’s

De bezorgdheid heeft veel te maken met de aanwezige risico’s. Weglopen is niet zelden een impulsieve daad. De risico’s schuilen in dit hoekje. Men wil kicks zoeken, reacties uitlokken, een imago creëren, of gewoon indruk maken. Weglopen gaat evenwel hand in hand met een grote onzekerheid of angst. Jongeren kampen tegenstrijdige gevoelens. Soms hebben ze geen verwachtingen. Het enige wat ze wél weten is wat ze niét willen. Bij recidive of veelvuldig weglopen draagt de impulsiviteit een ander kleedje.

Elementaire behoeften, als eet & drink-, slaap- en wasmogelijkheid vallen weg. ‘Weglopen van’ hoeft niet te betekenen ‘weglopen naar’. De wegloper hanteert vaak een overlevingsstrategie, waarbij een kleine diefstal tot de mogelijkheden behoort.Weglopen wordt geseind bij de politie. Afhankelijk van de situatie (verontrustende verdwijning) kan het parket worden ingeschakeld. In welke mate de veiligheid van de jongere is gegarandeerd, speelt mee. De seiningsplicht houdt uiteraard verband met de rechtspositie van de minderjarige wegloper. Wie jonger dan 18 jaar is, is volgens de letter van de Wet handelingsonbekwaam. Laagdrempelig contactpuntHet Rungproject is telefonisch bereikbaar op iedere weekdag tussen 15u en 19u. Mailen kan ook. Iedereen kan contact opnemen: de jongere, een vriend, een ouder of een hulpverlener. Deze contacturen zijn binnen de beperkte mogelijkheden op maat van de schoolgaande of werkende jongere. Wanneer iemand zich ‘aanmeldt’ is er steeds een Rung-medewerker paraat om ter plekke de vraag en de behoefte verder te verhelderen. Dit initiatief heeft ook expliciet de bedoeling de mogelijkheden van Rung aan de cliënt en omgeving voor te stellen. Is er bereidheid en engagement om samen te werken? Dit eerste gesprek schept vaak een vertrouwensrelatie, wat van groot belang is.Het lijkt een tegenstelling: laagdrempeligheid in de Bijzondere Jeugdbijstand. Het blijft heel sterk een bewuste keuze. Het gaat hier over jongeren en gezinnen die dikwijls geconfronteerd worden met procedures en wachtlijsten. In het geval van een nood- of crisissituatie is nog een drempel misschien net de te missen hindernis. Bovendien blijkt uit onderzoek en praktijk dat weglopers en omgeving nauwelijks de weg naar de hulpverlening vinden. Gesprekken met ervaringsdeskundigen bevestigen de nood aan de verdere, intense bekendmaking van Rung. De huidige naamkaartjes op portefeuilleformaat vormen een aanzet. Deze doelstelling kan aansluiten bij de opdrachten van de netwerken rechtstreeks toegankelijke hulpverlening (Integrale Jeugdhulp). Directe hulp (op maat)Wegloopsituaties vergen enerzijds directe, onmiddellijk inzetbare hulp. Eén, Rung speelt hier op in. Het voorziet in het eerste contact de mogelijkheid om de situatie ter plekke uit te klaren. Twee, de gewenste hulp moet beschikbaar zijn. Indien het Rungproject geen tijdelijk verblijf kan voorzien (maximumcapaciteit), moet dit vooraf aan de jongere gezegd worden.Wegloopsituaties vergen anderzijds hulp op maat. Het Rungproject vertrekt vanuit de vraag en de behoefte van de jongere en de omgeving. De samenwerking vertrekt vanuit het ‘materiaal’ dat door de jongere en de context wordt aangereikt. Meer nog, het beveiligt in samenspraak met het cliëntsysteem wat goed loopt en gaat aan de slag met de aanwezige krachten en behoeften. Niet Rung maar zijzelf bepalen wat aanwezig is. Dat is bovendien een continu proces. Rung ondersteunt de cliënt in zijn/haar zoektocht naar betekenissen (betekenisverlening). Het doel is o.m. de positieve draagkracht van de cliënt te versterken. Wat Rung formuleert, varieert dus sterk. Dit kan een tijdelijke ondersteuning van de jongere en omgeving zijn. Dit aanbod is tevens expliciet beschikbaar voor de ouder(s). Ondersteuning kan inhouden tijd maken om te luisteren en zoeken naar oplossingvaardigheden in problemen. Dit herstelgerichte aanbod kan ook van praktische aard zijn. Rung kan de jongere mee helpen zoeken naar een nieuwe school of een jeugdwerkorganisatie in de buurt.Rung kan op expliciete vraag de rol van neutrale bemiddelaar opnemen. Het herstelgerichte kader is ook hier van tijdelijke aard. Rung luistert, vertaalt en hervertaalt. De bemiddeling gebeurt ook hier in functie van een mogelijke terugkeer (huis of voorziening) of het behoud van een tijdelijke situatie thuis (in afwachting van bv. een opname in een voorziening).Dit aanbod gaat mogelijks gepaard met een beperkt verblijf in het Runghuis (vier dagen). De termijn kan worden verlengd met eenzelfde aantal dagen, mocht het herstel meer tijd nodig hebben. Het Runghuis heeft twee bedden ter beschikking. Verblijf kan uitsluitend met toestemming van de opvoedingsverantwoordelijken.Het tijdelijke verblijf heeft tot doel elementaire hulp te garanderen (eet-, was- en slaapmogelijkheid) en een veilig onderdak te betekenen. De jongere krijgt de mogelijkheid om in een rustige omgeving op adem te komen. In nauw overleg wordt de nodige ruimte geboden om de betekenis achter het wegloopgedrag te achterhalen. De herstelgerichte aanpak of de zoektocht naar structurele oplossingen wordt in dialoog met de omgeving voorbereid.Het Rungproject kiest bewust om de begeleiding van de jongere te laten aanvullen door vrijwilligers. Een rustige houding en een neutrale kijk geven de wegloper de nodige ruimte om werk te maken van een oplossing. De vrijwilligers benaderen jongeren niet vanuit ‘hun’ problemen, maar vanuit wat er nog aan positieve elementen aanwezig is. Ze geven hen verantwoordelijkheid (samen boodschappen doen, samen koken of kuisen) en laten hun talenten aan bod komen in de vrijetijdsbesteding.Kort, maar volledig op de balWeglopen vergt een directe én integrale aanpak. Een directe aanpak: kort op de bal. Weglopen vraagt een adempauze. Weglopen gaat gepaard met risico’s. Het vraagt een flexibiliteit van de hulpverlening. Deze flexibiliteit schuilt niet enkel in de openingsuren. Het vraagt tevens een soepelheid ten aanzien van de (sectorale) omschrijving van het doelpubliek. Een wegloper is kwetsbaar, los van de vraag of hij/zij een sectoraal inschrijvingsnummer heeft. De objectieven van de netwerken crisishulpverlening (Integrale Jeugdhulp), en de praktijkuitvoeringen in de regio, inspireren dit debat. Een integrale aanpak: volledig op de bal. Weglopen betekent meestal méér dan een acute crisissituatie of een verontrustende verdwijning. Het moet de aandacht vestigen op de achterliggende problemen of onderliggende motieven. De aanpak vraagt een samenwerking van welzijnpartners, mogelijks geconsolideerd binnen het concept en de organisatie van Integrale Jeugdhulp. Aan de basis van deze samenwerking ligt de meerwaarde voor de cliënt.